หน้าหลัก

01 มีนาคม 2563

เครือข่ายเพื่อการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดถึงสามปีร่วมสร้าง “มหัศจรรย์ 1,000 แรกของชีวิต (Read in English)


วันนี้ ที่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านลำนางรอง และ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองเสม็ด อ.โนนดินแดง จ.บุรีรัมย์ ได้เปลี่ยนห้องประชุมให้กลายเป็นสถานที่เรียนรู้ของบรรดาแม่ๆ ที่กำลังมีลูกน้อยๆ วัยไม่เกิน 3 ขวบ ส่วนเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และน้าๆ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ก็เปลี่ยนบทบาทจากผู้ทำหน้าที่ดูแลส่งเสริมด้านสุขภาพอนามัยแก่คนในชุมชน กลายมาเป็น “วิทยากรผู้เอื้อกระบวนการเรียนรู้” โดยนำทักษะและชุดความรู้ที่ได้รับการถ่ายทอดจาก โครงการเสริมสร้างศักยภาพเครือข่ายเพื่อการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดถึงสามปี (Go Baby Go : Parenting Programme) ซึ่งดำเนินงานโดย มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย โดยการสนับสนุนจาก กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มาส่งต่อสู่แม่ๆ ในชุมชน และนำความรู้จาก คู่มือผู้เอื้อกระบวนการหลักสูตรเสริมสร้างทักษะการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดถึงสามปี และ คู่มือพัฒนาการเด็กและแนวทางการเลี้ยงดูเพื่อส่งเสริมพัฒนาการเด็กตามช่วงวัย มาย่อยให้ง่ายขึ้นแต่ยังเข้มข้นด้วยสาระ เพื่อให้แม่ๆ ในชุมชนสามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อการดูแลและเลี้ยงดูลูกเล็กๆ ให้มีพัฒนาการที่ดีทั้งทางด้านร่างกาย การรู้คิดหรือสติปัญญา และอารมณ์-สังคม


โดยที่ รพ.สต.ลำนางรอง เป็นการถ่ายทอดความรู้เรื่องปฏิกิริยาของเด็กและการตอบสนองของผู้เลี้ยงดู แนวทางการเลี้ยงดูเพื่อส่งเสริมพัฒนาการทางร่างกาย การรู้คิดหรือสติปัญญา และอารมณ์-สังคม ส่วนที่ รพ.สต.บ้านหนองเสม็ด เป็นการเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมในบ้าน ความอยู่ดีมีสุขเป็นหน้าที่หลักของครอบครัว การวางแผนงานของชุมชนเพื่อสนับสนุนมหัศจรรย์ 1,000 วันแรกอย่างต่อเนื่อง และการเล่นและการสื่อสาร ซึ่ง “อาจารย์แป้ง” หรือคุณศิริยุภา เลาหภิญโญจันทรา ผู้จัดการโครงการฯ จากมูลนิธิศุภนิมิตฯ ได้พาแม่ๆ ทดลองทำของเล่นส่งเสริมพัฒนาเด็ก ไม่ว่าจะเป็นแป้งโดว์ โมบาย จิกซอว์ สำหรับนำไปใช้ในการเล่นกับลูกๆ ด้วย


นอกจากการถ่ายทอดความรู้ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และ อสม. ที่ร่วมเป็นเครือข่ายเพื่อการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดถึงสามปี ยังได้มีการลงพื้นที่เยี่ยมบ้านที่มีเด็กเล็กๆ ในวัยไม่เกิน 3 ขวบปี เพื่อการติดตามพัฒนาการ และถามไถ่สารทุกข์สุกดิบไปพร้อมๆ กันด้วย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกทักษะผู้เอื้อกระบวนการให้แก่เครือข่ายเพื่อการเลี้ยงดูเด็กฯ ด้วย “ได้ฝึก ได้ความรู้ ได้ทบทวน และได้ทักษะในการถ่ายทอดความรู้สู่ครอบครัว โดยเฉพาะครอบครัวที่กำลังมีลูกเล็กๆ การได้ทำซ้ำๆ จากกิจกรรมต่างๆ ของโครงการฯ นี้ โดยมีอาจารย์แป้งและเจ้าหน้าที่จากมูลนิธิศุภนิมิตฯ มาคอยให้คำแนะนำ คอยอยู่เป็นเพื่อน คอยให้กำลังใจ ทำให้พวกเรามีความมั่นใจมากขึ้น มีกำลังใจในการทำงานขับเคลื่อนให้ชุมชนเห็นความสำคัญในการส่งเสริมพัฒนาการของเด็กเล็ก โครงการฯ นี้ยังให้ความสำคัญกับการสร้างเครือข่าย ซึ่งเป็นสิ่งที่ดีมากๆ เพราะลำพังภาระงานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางครั้งอาจจะไม่สามารถดูแลได้อย่างทั่วถึง เครือข่ายที่เกิดขึ้นนี้จะเป็นกำลังที่สำคัญนการส่งต่อความรู้ไปสู่ชุมชน ถึงตัวพ่อแม่ทุกๆ คนค่ะ” หมอยา หรือ น.ส.กันยา มาประโคน เจ้าพนักงานสาธารณสุข โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านลำนางรอง เล่าความรู้สึกและสิ่งที่ได้รับประโยชน์จากโครงการฯ


นอกจากนี้ หมอยายังเล่าถึงพัฒนาการของเด็กในวัยแรกเกิดถึงสามปีในชุมชนบ้านลำนางรองว่า “ในพื้นที่ดูแลของ รพ.สต.บ้านลำนางรอง มีเด็กเล็กวัยแรกเกิด-3 ปีประมาณ 200 คน ประมาณ 40% เป็นพ่อแม่ หรือแม่ที่เลี้ยงดูลูกๆ เอง ส่วนอีก 60% จะเป็นเด็กที่ถูกเลี้ยงดูด้วยปู่ย่าตายาย เพราะพ่อแม่จะต้องไปทำงานหารายได้ในเมือง ผลที่เกิดขึ้นตามมาก็คือ คนเฒ่าคนแก่มักจะตามใจเด็ก และส่วนใหญ่พอเด็กซน ก็มักจะให้เด็กอยู่กับโทรศัพท์มือถือ ให้ดูนู่นดูนั่นไปตามเรื่อง สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาก็คือ เด็กมีอาการสมาธิสั้น ซึ่งอาการนี้จะยังไม่ปรากฏในเด็กเล็กๆ แต่พอเด็กเริ่มเข้าเรียนที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก หรือเรียนชั้นอนุบาล ประมาณ 4 ปี ก็จะเริ่มเห็นอาการพวกนี้ชัดเจนขึ้น ซึ่งโครงการฯ นี้ไม่ได้มีแค่การสอนวิธีในการเลี้ยงดูเด็ก แต่ยังมีทั้งเรื่องพัฒนาการของเด็กในด้านต่างๆ มีเรื่องของการเล่น การสื่อสาร เรื่องการจัดการสิ่งแวดล้อมในบ้านให้เหมาะสมสำหรับการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก ด้วยวิธีการที่ทุกบ้านสามารถทำได้”

Full Photo

Full Photo

Full Photo

Full Photo

Full Photo

Full Photo

Full Photo

Full Photo


ในส่วนของแม่ลูกอ่อนที่ได้มีโอกาสมาร่วมการอบรมความรู้การเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดถึงสามปี น.ส.พัชรินทร์ บุญคำ เล่าสิ่งที่ได้เรียนรู้ว่า “ตอนนี้ลูกอายุ 4 เดือนค่ะ อยากเลี้ยงลูก อยากเลี้ยงเค้าให้ดีที่สุด หนูเพิ่งจะมีลูกคนแรกค่ะ แต่หนูจะต้องกลับไปทำงานที่กรุงเทพฯ ลูกจะต้องอยู่กับตายายค่ะ แต่พอได้มาอบรมการเลี้ยงดูเด็กกับหมอยา กับมูลนิธิศุภนิมิตฯ ที่ รพ.สต.บ้านลำนางรอง ดีใจมากๆ ค่ะ หนูได้รู้วิธีการเลี้ยงดูลูกๆ การเล่น การพูด การจัดบ้านให้เหมาะกับเด็กๆ ด้วย การเรียนจะแบ่งเป็นเนื้อหาหน่วยย่อยๆ ที่ละเรื่องๆ ทำให้เราเข้าใจได้ และมีเวลาในการเอาสิ่งที่ได้เรียนไปใช้ในการเลี้ยงลูกของเรา มันดีมากเลยค่ะ แต่เดือนหน้าหนูจะต้องกลับไปทำงานในเมืองแล้ว หนูเอาความรู้ที่ได้เรียนไปบอกให้พ่อกับแม่ของหนูรู้ ตายายจะได้รู้วิธีการเลี้ยงหลานอย่างเหมาะสมค่ะ” พูดถึงตอนนี้เสียงของพัชรินทร์ก็เงียบหายไป และค่อยๆ ถูกแทนที่ด้วยน้ำตา เมื่อคิดถึงวันที่ต้องจากลูกน้อย สำหรับ โครงการเสริมสร้างศักยภาพเครือข่ายเพื่อการเลี้ยงดูเด็กแรกเกิดถึงสามปี (Go Baby Go : Parenting Programme) ดำเนินการในพื้นที่ดำเนินงานโครงการพัฒนาฯ ของมูลนิธิศุภนิมิตฯ ใน 11 ตำบล ในจังหวัดต่างๆ รวม 6 จังหวัดในภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ จ.ร้อยเอ็ด จ.อำนาจเจริญ จ.มุกดาหาร จ.บุรีรัมย์ จ.แม่ฮ่องสอน และจังหวัดตาก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เด็กเล็กในวัยแรกเกิดถึงสามปีมีปัญหาด้านการพัฒนาการในอัตราสู่จนต้องเฝ้าระวัง